ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿರಸಿ ತಾಲೂಕಿನ ಅಂಬಾಗಿರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕಾಳಿಕಾ ಮಠವು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೊಬಗು, ಶಕ್ತಿ ಆರಾಧನೆ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ, ಮಂಜಿನಿಂದ ಆವರಿಸಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಾಗೂ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕಲರವದ ಮಧ್ಯೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ಮಠವು ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಕ್ತಿಭಾವವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಕತೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂಬಾಗಿರಿ ಪ್ರದೇಶವು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಋಷಿಮುನಿಗಳ ತಪೋಭೂಮಿಯಾಗಿತ್ತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನ ಸಾಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.
ಅಂಬಾಗಿರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕಥೆ ಇದೆ. ದೇವಿ ಅಂಬೆಯ ದಿವ್ಯ ಅನುಗ್ರಹ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅಂಬೆಯ ಗಿರಿ ಎಂಬ ಪದವೇ ನಂತರ ಅಂಬಾಗಿರಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕಾಳಿಕಾ ಮಠದ ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಕಾಳಿಕಾ ಮಾತೆ. ದೇವಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಗ್ರಶಕ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕರುಣಾಮಯಿಯಾದ ತಾಯಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಠದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾದ ಕಾಳಿಕಾ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಯಭಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಹಾಗೂ ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪೂಜೆಗಳು ಅಪಾರ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಈ ಮಠದ ಅಪರೂಪದ ಮಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ, ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಖಂಡ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ಪರಂಪರೆ ಇದ್ದಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಠದ ಹಿರಿಯರ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ದೀಪವು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಂದದೆ ಬೆಳಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ದೇವಿಯ ಕೃಪೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಭಕ್ತರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಮಠದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಗಿದೆ. ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಮಲೆನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟಡವು ಮರದ ಕೆತ್ತನೆ, ಕಲ್ಲಿನ ಆಧಾರ ಹಾಗೂ ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಯ ದೀಪಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಠದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳು ದೇವಿ ಆರಾಧನೆಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಪುರಾತನ ಲಿಪಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸಂಶೋಧಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪರಂಪರೆ. ಮಠದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಲವಾರು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬೇಕಾಗುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಮಠವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕಾಳಿಕಾ ಮಠದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೇದ ಪಠಣ, ದೇವೀ ಮಹಾತ್ಮೆ ಪಾರಾಯಣ, ಭಜನೆ ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಠ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂಬಾಗಿರಿಯ ವಾತಾವರಣವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀಪಾಲಂಕಾರ, ಚಂಡಿಕಾ ಹೋಮ, ಶ್ರೀಚಕ್ರ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತರ ಭಜನೆಗಳಿಂದ ಮಠವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕಳೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ದೂರದ ಊರುಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿ ದೇವಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಆಧುನಿಕ ಬದುಕಿನ ಗೊಂದಲಗಳ ನಡುವೆ ಮನಃಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವವರಿಗೆ ಅಂಬಾಗಿರಿಯ ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕಾಳಿಕಾ ಮಠವು ಶಾಂತಿ, ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಗಮವಾಗಿರುವ ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಮಠವು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಅಪರೂಪದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿದೆ.
