ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಯ ಹಳೆಯ ಮನೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಬಾಗಿಲು ಕೇವಲ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಲ್ಲ, ಅದು ಮನೆತನದ ಗೌರವ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿರಸಿ, ಕುಮಟಾ, ಹೊನ್ನಾವರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರದ ಪ್ರಧಾನ ಬಾಗಿಲುಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಈ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಗಿ ತೇಗ, ಜಾಕ್ಫ್ರೂಟ್ (ಹಲಸು) ಅಥವಾ ಆರೆಕಾಡು ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮರದ ಫಲಕಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಬಾಗಿಲುಗಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಾಳಾಗದೇ ನಿಂತಿರುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಕೈಚಳಕಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಹೂವಿನ ಆಕೃತಿ, ಅಂಬೆ, ಗಜಮುಖ ಗಣಪತಿ ಅಥವಾ ಲತಾ-ವಳ್ಳಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಧಾನ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಕವಾಟ ಮತ್ತು ಬೀಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಶೇಷ ವಾಗಿತ್ತು. ಕಬ್ಬಿಣದ ದೊಡ್ಡ ಕೀಲಿಗಳು, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಡ್ಡಕೋಲುಗಳು ಮನೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕಿಟಕಿ ಇದ್ದು, ಹೊರಗಿರುವವರನ್ನು ನೋಡಲು ಅನುಕೂಲ ವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಅಂದಿನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಾಗಿಲಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆ, ಕಂಕಣ, ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾವಿನ ಎಲೆಗಳ ತೋರಣ ಹೂಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಂದಿಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ದೀಪಾವಳಿ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮುಂತಾದ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಲು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಇಂದು ಆಧುನಿಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಮತ್ತು ಫೈಬರ್ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಹಳೆಯ ಮನೆಗಳ ಮರದ ಪ್ರಧಾನ ಬಾಗಿಲುಗಳು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಿಂತಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಪಾರಂಪರ್ಯದ ಉಳಿವಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸನ್ನಿಧಿ ನಿಲೇಕಣಿ
