ಬಬಿಯಾ ಹೋದರೂ ಕಥೆ ಉಳಿಯಿತು!

ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂಬಳೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಅನಂತಪುರ ಲೇಕ್ ಟೆಂಪಲ್ ಪ್ರಕೃತಿ, ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆ. ಈ ನಾಲ್ಕನ್ನೂ ಒಂದೇ ಜಗದಲ್ಲಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷತೆ ಕೇವಲ ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯದ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಬಿಯಾ ಎಂಬ ಮೊಸಳೆಯ ಕಥೆಯೂ ಭಕ್ತರನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊಸಳೆ ಎಂದರೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಜೀವಿ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆ ದೇವರ ನೈವೇದ್ಯ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಯ ಕುಂಬಳೆ ಸಮೀಪದ ಅನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಹಸಿರಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕೇರಳದ ಅಪರೂಪದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ನೀರಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ದೇವಾಲಯ, ಸುತ್ತಲಿನ ಹಸಿರು, ಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಅನಂತಪುರದ ಶ್ರೀ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮೂಲಸ್ಥಾನವೇ ಅನಂತಪುರ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಪುರಾಣದ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಲ್ಲಿ ದಿವಾಕರ ಮುನಿ ಎಂಬ ಮಹರ್ಷಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಪಸ್ಸಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕ ಅವರ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ, ಋಷಿಯ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಪದೇಪದೇ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಬಾಲಕನ ಕಾಟದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಆತನನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳಿದರು. ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಬಾಲಕ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಮಾಯವಾದನು.
ಆಗ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ತಾವು ಕಂಡ ಬಾಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾಲಕನಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮೂಡಿತು. ಆತನೇ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ಆ ದಿವ್ಯ ಬಾಲಕನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಸಂದೇಶವೊಂದು ಕೇಳಿಸಿತು. ತನ್ನನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾದರೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಅನಂತಕಾಡಿಗೆ ಬರಬೇಕೆಂಬ ಸೂಚನೆ ದೊರೆಯಿತು ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಾಣ.

ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಆ ದಿವ್ಯ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅನಂತಕಾಡಿಗೆ ತೆರಳಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಅನಂತಶಯನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ದೊರೆಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಇದೇ ಪೌರಾಣಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮುಂದೆ ತಿರುವನಂತಪುರದ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಬಾಲಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಅಡಗಿ, ನಂತರ ಅನಂತಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ನೀಡಿದನೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಗುಹೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ಈ ಪುರಾಣದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಗಡಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆರೆತು ಹೋಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅನಂತಪುರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಈ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಅನಂತಪುರ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಮೊದಲು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವ ಹೆಸರು ಬಬಿಯಾ. ದೇವಾಲಯದ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಮೊಸಳೆಯ ಕಥೆ ದಶಕಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.
ಮೊಸಳೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮೊಸಳೆ ಮೀನು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅನಂತಪುರದ ಬಬಿಯಾ ಮಾತ್ರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದೆ, ದೇವರ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಲ್ಲ-ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆ.
ಭಕ್ತರು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಅದು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮೊಸಳೆಯೇ ದೇವರ ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಜೀವಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಕಥೆ. ಅನಂತಪುರದ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
ಬಬಿಯಾ ಕುರಿತ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೪೫ರ ಘಟನೆಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿರುವ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಸರೋವರದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊಸಳೆಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದನು.
ಆದರೆ ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸೈನಿಕ ಹಾವು ಕಚ್ಚಿ ಮೃತಪಟ್ಟನೆಂಬ ನಿಗೂಢ ಕಥೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಘಟನೆ ನಿಜವೇ, ಅದರ ವಿವರಗಳು ಹೇಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಇದಕ್ಕಿಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವೆಂದರೆ, ಮರುದಿನವೇ ದೇವಾಲಯದ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮೊಸಳೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಎಂಬ ಕಥೆ. ಆ ಮೊಸಳೆಯನ್ನೇ ಮುಂದೆ ಬಬಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಂಬಿಕೆ.
ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಬಿಯಾ ಮೊಸಳೆ ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ವಯೋಸಹಜ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟಿತು. ಬಬಿಯಾದ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಮೂಡಿಸಿತು. ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಆ ಮೊಸಳೆಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.
ಆದರೆ ಬಬಿಯಾ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ ದೇವಾಲಯದ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮೊಸಳೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಆ ಮೊಸಳೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು. ಅದು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ತಲುಪಿತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಮೂಡಿದವು.
ಇದಕ್ಕೆ ವೈeನಿಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಹಲವು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಭಕ್ತರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ದೇವಾಲಯದ ದೈವಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಕಡುಶರ್ಕರ ಯೋಗಂ- ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹ ಪರಂಪರೆ: ಅನಂತಪುರ ದೇವಾಲಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹ. ದೇವಾಲಯದ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಕಡುಶರ್ಕರ ಯೋಗಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಆಯುರ್ವೇದೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೭೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುeನ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಪರಂಪರೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿಯೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಅನಂತಪುರ ದೇವಾಲಯದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೇ ಅದರ ಸರೋವರ. ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯ, ಸುತ್ತಲೂ ಹಸಿರು, ನೀರಿನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ನಗರದ ಗದ್ದಲದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರೋವರದ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮನಮೋಹಕವಾಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಬಬಿಯಾ ಮೊಸಳೆಯ ಕಥೆ ಭಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಂಬಿಕೆಯೋ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಹಜ ವರ್ತನೆಯೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜ. ಮೊಸಳೆಯಂತಹ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ ಬೆಲ್ಲದ ಪ್ರಸಾದ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭಕ್ತರು ಪವಾಡವೆಂದು ಕಾಣಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವೈeನಿಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಅದೇ ರೀತಿ, ಹೊಸ ಮೊಸಳೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಘಟನೆಯ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೊಸಳೆಗಳ ಸಂಚರಣೆ, ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಅಥವಾ ಇತರ ಪರಿಸರೀಯ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದೆಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗದು. ಆದರೂ ವಿeನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವವರೆಗೆ, ಇಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು ಜನರ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸುತ್ತವೆ.
ಅನಂತಪುರ ಲೇಕ್ ಟೆಂಪಲ್ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೇವಾಲಯವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕಥೆಯಿದೆ. ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಿದೆ, ಗುಹೆಗೆ ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ, ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಿರ್ಮಾಣ ಪರಂಪರೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಬಬಿಯಾ ಮೊಸಳೆಗೆ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಒಂದೆಡೆ ಅನಂತಶಯನ ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಪುರಾಣ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಸರೋವರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಮೊಸಳೆಯ ಕಥೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ವಿಗ್ರಹ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅನಂತಪುರವನ್ನು ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣಲು ಹೋಗುವ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಲು, ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಗಬಹುದಾದ ಅಪರೂಪದ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಬಬಿಯಾ ಇಂದು ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಬಿಯಾದ ಕಥೆ ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳು ಕಾಣದಿದ್ದರೂ, ಭಕ್ತರ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಮೊಸಳೆ ಇಂದಿಗೂ ದೇವಾಲಯದ ಕಾವಲುಗಾರನಂತೆ ಉಳಿದಿದೆ.
ಅನಂತಪುರದ ಸರೋವರದ ಅಲೆಗಳು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ನಂಬಿಕೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತದೆ, ವಿeನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ..
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅನಂತಪುರ ಲೇಕ್ ಟೆಂಪಲ್ ಕೇರಳದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾರತದ ಅಪರೂಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ- ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ ಕಾಸರಗೋಡು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕರೆ, ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ಅನಂತಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಂತ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಿ. ಬಹುಶಃ ಅಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಒಂದು ದೇವಾಲಯ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸದೇ ಇರಬಹುದು. ಒಂದು ಪುರಾಣ, ಒಂದು ಪ್ರಕೃತಿ ವೈಚಿತ್ರ್ಯ, ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಉತ್ತರ ಸಿಗದ ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು.