ಮಂಗಳೂರು ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವೇ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ..

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಬೋಳಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಗರದ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವಾಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವೂ ಹೌದು. ಸುಮಾರು 9ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವ ರಾಜವಂಶದ ಅರಸ ಕುಂದವರ್ಮನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತೆಂದು ಇತಿಹಾಸ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪರಶುರಾಮನು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಮಂಗಳಾದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಾಥ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮಹಾಯೋಗಿಗಳಾದ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರನಾಥ ಮತ್ತು ಗೋರಕ್ಷನಾಥರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಹೊಸ ರೂಪ ದೊರೆಯಿತು. ಈ ದೇವಿಯ ಮಹಿಮೆಯಿಂದಲೇ ಮಂಗಳಾಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಮಂಗಳೂರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು.
ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಶಕ್ತಿ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಳದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಾಹಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಯುವತಿಯರು ದೇವಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮಂಗಳಗೌರಿ ವ್ರತ ಆಚರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯವು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತುಳುನಾಡಿನ ದೇವಾಲಯ ಶೈಲಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ಸುಂದರ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಉಪದೇವತೆಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಗಳು ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಭಕ್ತಿಭಾವವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ನವರಾತ್ರಿ ಮಹೋತ್ಸವ, ರಥೋತ್ಸವ ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಜತ್ರೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವು ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಗರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಬರುವವರು ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿ, ಕಡ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಗೂ ತಣ್ಣೀರುಬಾವಿ ಮತ್ತು ಪಣಂಬೂರು ಕಡಲತೀರಗಳಂತಹ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು.
ಮಹಿಳಾ ಶಕ್ತಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಕ್ತನ ಮನದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನವಾಗಿದೆ.
ಮಂಗಳೂರಿನ ಆತ್ಮ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಒಂದೇ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ, ಭಕ್ತಿ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಗಮ.