“ಸೂರ್ಯನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಗುರು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ಬೆಳಕಾಗುತ್ತಾನೆ. ತಾಯಿ ಜೀವ ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ, ತಂದೆ ಜೀವನ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ, ಗುರು ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ.”
ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುಗೆ ದೇವರಿಗಿಂತಲೂ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. “ಗುರು ಬ್ರಹ್ಮಾ ಗುರು ವಿಷ್ಣುಃ ಗುರು ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ, ಗುರು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀ ಗುರುವೇ ನಮಃ” ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕವೇ ಗುರು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಶಿಷ್ಯನ ಬದುಕಿಗೆ ನೀಡುವ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಗುರು. ಈ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ದಿನವೇ ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ.
ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಆಚರಿಸುವ ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಿನವಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗುರುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ.
ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಸಪೂರ್ಣಿಮೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವೇದಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ, ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ರಚಿಸಿದ, ಹದಿನೆಂಟು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಹರ್ಷಿ ವೇದವ್ಯಾಸರ ಜನ್ಮದಿನವೆಂದು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸರು ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆಯ ಶಿಲ್ಪಿ. ಅವರಿಂದಲೇ ವೇದ-ಪುರಾಣಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಗುರುಗಳಿಗೂ ಆದಿಗುರು ಎಂಬ ಗೌರವ ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ “ಗು” ಎಂದರೆ ಅಂಧಕಾರ, “ರು” ಎಂದರೆ ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು. ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಕತ್ತಲನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ನೀಡುವವನೇ ಗುರು.
ಗುರು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕನಲ್ಲ. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಶಿಕ್ಷಕರು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು, ಸಮಾಜದ ಹಿರಿಯರು, ಅನುಭವಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳೇ.
ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ವಶಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೇ ರಾಮನನ್ನು ಮರ್ಯಾದಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು.
ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರು ಪಾಂಡವರು ಹಾಗೂ ಕೌರವರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಸಿದರು. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಮೂಲಕ ಜೀವನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ ಜಗದ್ಗುರು ಎಂಬ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದನು.
ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ನಾರದ ಮುನಿಗಳ ಉಪದೇಶ ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸಿತು. ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಗೋವಿಂದ ಭಗವತ್ಪಾದರು ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಗುರು ಇದ್ದಾನೆ.
ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಗುರುಕುಲ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಜಕುಮಾರನಾಗಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯನಾಗಲಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ವಿದ್ಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವಿನಯ, ಶಿಸ್ತು, ಸೇವೆ, ಧರ್ಮ, ಕರ್ತವ್ಯ, ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೀತಿ, ಮಾನವೀಯತೆ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಗುರುಗಳು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಸಿತು.
ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧರನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಮಹಾಗುರು ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಂಕರರು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ನೀಡಿದ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಮಹತ್ವವು ಎಲ್ಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.
ಈ ದಿನ ಶಿಷ್ಯರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ಪುಸ್ತಕ, ವಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಶ್ರಮಗಳು, ಮಠಗಳು, ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಪ್ರವಚನ, ಭಜನೆ, ಅನ್ನದಾನ ಹಾಗೂ ಸತ್ಸಂಗಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳ ಪಾದಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಜೀವನದ ಹೊಸ ಸಂಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಇಂದು ಮಾಹಿತಿ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿವೇಕವನ್ನು ಕಲಿಸುವವರು ಗುರುಗಳೇ. ಮೊಬೈಲ್, ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯ, ನೈತಿಕತೆ, ಮಾನವೀಯತೆ, ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದು ಗುರು ಮಾತ್ರ.
ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಗುರು ಸಾವಿರ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಏಕೆಂದರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ; ಗುರು ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸೋಲು, ಕಷ್ಟ, ನೋವು, ಪ್ರಕೃತಿ, ಸಮಯ, ಅನುಭವ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗುರುಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಕಲಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವವೂ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಗುರು.
ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ತಮ್ಮ ಗುರು ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರಿದರು. ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿಗೆ ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರ ಪ್ರೇರಣೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ.
ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ ನಮಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ನಮಗೆ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜೀವನದ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನ ಇದು.
ಇಂದಿನ ಯುವಜನತೆ ಗುರುಗಳ ಅನುಭವ, ಹಿರಿಯರ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಸಮಾಜ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನವು ವಿನಯದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಪೂರ್ಣನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಗುರು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಚಿಂತನೆ, ಒಂದು ಮೌಲ್ಯ, ಒಂದು ದಾರಿ. ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ ಸತ್ಯದತ್ತ ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಕ್ತಿ ಗುರುಸ್ವರೂಪವೇ.
ಗುರುವಿನ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದ ಶಿಷ್ಯನು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯಾವಂತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆತ ಉತ್ತಮ ಮನುಷ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದಲೇ ಉತ್ತಮ ಕುಟುಂಬ, ಉತ್ತಮ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ಕೇವಲ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಲ್ಲ; ಗುರುಗಳ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ. ಗುರು ನೀಡಿದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗೆ ಬಳಸುವುದೇ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ.
“ಗುರುವಿನ ಪಾದದ ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ಬೀಜ ಅಡಗಿದೆ; ಆ ಬೀಜ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಹಾನ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ ಎಂದರೆ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಹೂವಿನ ಹಾರ ಅರ್ಪಿಸುವ ದಿನವಲ್ಲ; ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅರಳಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪದ ದಿನ.”
