ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರರ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಮಣ್ಣಿನ ಮಹಿಮೆ

ಒಂದು ಹಿಡಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೂ ಗುರುಗಳ ಅನುಗ್ರಹದ ಸ್ಪರ್ಶವಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ. ಅದೇ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಸನ್ನಿಧಾನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಕೇವಲ ಮಣ್ಣು ಅಲ್ಲ. ಅದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ನೆನಪು, ಮಹಾತ್ಮರ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶದ ಸಂಕೇತ, ಭಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನ.
ಮಂತ್ರಾಲಯ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ ಮಠದ ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನವು ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನದ ಪವಿತ್ರ ಮೃತ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಪಡೆದು, ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಂದಾವನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಭಕ್ತರು ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮೃತ್ತಿಕೆ- ಎಂದರೆ ಏನು?
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಎಂದರೆ ಮಣ್ಣು. ಆದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಥವಾ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಣ್ಣಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾತ್ಮರ ಸನ್ನಿ, ಪೂಜೆ, ಜಪ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಣ್ಣು ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ಪವಿತ್ರತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮೃತ್ತಿಕೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಮಂತ್ರಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಮೃತ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು, ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಬೃಂದಾವನ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನವನ್ನು ಭಕ್ತರು ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿಧಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂತರು. ಅವರ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ವೆಂಕಟನಾಥ. ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಭಕ್ತಿ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಗುರುಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅವರು ಮುಂದೆ ಸನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ರಾಘವೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.
ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನ, ತರ್ಕ, ವೇದಾಂತ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಜನರಿಗೆ ಧರ್ಮ, ಭಕ್ತಿ, ಸದಾಚಾರ ಮತ್ತು ದೇವರ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಹಂತವೇ ಮಂತ್ರಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಮಂತ್ರಾಲಯವು ಇಂದು ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಜೀವಂತ ಬೃಂದಾವನ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು ಎಂಬ ಭಕ್ತಿಪರಂಪರೆಯ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೭೧ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೃಂದಾವನ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು ಎಂಬುದು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಕ್ತರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆರಾಧನೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಬೃಂದಾವನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ಜೀವಂತ ಗುರುಸನ್ನಿಧಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.
ಬೃಂದಾವನ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಂದಾವನವು ಅವರ ಆರಾಧನಾ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತ. ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನದ ಸುತ್ತಲೂ ನಡೆಯುವ ಪೂಜೆ, ಮಂತ್ರಪಠಣ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರನ್ನು ಮಂತ್ರಾಲಯದತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಕ್ತನಿಗೂ ಮಂತ್ರಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದೂರದ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೂ ಗುರುಸನ್ನಿಧಿಯ ಅನುಭವ ದೊರಕಬೇಕು ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಮಹತ್ವ ದೊರೆತಿದೆ. ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಸನ್ನಿಧಿ. ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನದ ವಿಶೇಷತೆಯೇ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಮೃತ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬೃಂದಾವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ದೂರದ ಊರಿನ ಭಕ್ತರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಭಕ್ತರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇವಲ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯಲ್ಲ. ಮೂಲ ಸನ್ನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸೇತುವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನದ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ ಭಕ್ತರು ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತನು ಮಂತ್ರಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ, ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನದ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೃತ್ತಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಊರಿಗೆ ತಂದು, ಅಲ್ಲಿ ಬೃಂದಾವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ ಆ ಅನುಭವ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನವು ಭಕ್ತಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಮಂತ್ರಾಲಯ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಗುರುಸ್ಮರಣೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆತಿದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪೂಜೆ, ಗುರುಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣ, ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ, ಭಜನೆ, ಅನ್ನದಾನ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಆರಾಧನೆಗಳು ನಡೆಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಗುರುವಾರ, ಆರಾಧನಾ ದಿನಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತರ ಭೇಟಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿರಿಯರವರೆಗೆ ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತರಾಗಿ ಬಂದು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು, ಹರಕೆ ತೀರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸೇವೆಗೂ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಅನ್ನದಾನ, ವೇದಪಾರಾಯಣ, ಭಜನೆ, ದಾನಧರ್ಮ, ಬಡವರಿಗೆ ನೆರವು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಸೇವೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಕೂಡ ಇಂತಹ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಬೃಂದಾವನವು ಕೇವಲ ಪೂಜೆಯ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ; ಅದು ಭಕ್ತಿ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಸಂಗದ ಕೇಂದ್ರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಗುಣವೆಂದರೆ, ಒಂದು ಮಹಾನ್ ಸಂತನ ಸಂದೇಶವು ಒಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡುವುದು.
ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಮಂತ್ರಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಗುರುಸ್ಮರಣೆ, ಮಠಗಳು, ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪೂಜ ಪರಂಪರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಊರುಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನಗಳ ಪಾತ್ರವೂ ಭಕ್ತಿಪರಂಪರೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಜೀವನದ ಸುತ್ತ ಅನೇಕ ಭಕ್ತಿಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪವಾಡಕಥನಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಭಕ್ತರು ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುಗಳ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಕೃಪೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳ ಅನುಗ್ರಹ, ಭಕ್ತರ ಸಂಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆ, ನಂಬಿಕೆಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳಂತೆ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಕ್ತಿಪರಂಪರೆಯ ಕಥನಗಳು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.
ಇತಿಹಾಸವು ನಮಗೆ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರೆ, ಭಕ್ತಿಪರಂಪರೆ ಅವರ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆದ ಜನನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನದ ಬಗ್ಗೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನದ ಪವಿತ್ರ ಮೃತ್ತಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೃಂದಾವನವಾದ್ದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಭಕ್ತರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರತೆ ಎಂಬುದು ವೈeನಿಕವಾಗಿ ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಗುಣವಲ್ಲ. ಅದು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದದ್ದು.
ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಆ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನದ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು ಮಾಡುವ ಜಪವು ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಕುಳಿತು ಮಾಡುವ ಆರಾಧನೆಯಷ್ಟೇ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಅನಿಸಬಹುದು. ಇದೇ ನಂಬಿಕೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿದೆ. ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನದ ಕಥೆ ನೋಡಿದಾಗ ಒಂದು ಸುಂದರ ಸಂದೇಶವೂ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಅರ್ಥ ಸೇರಿದಾಗ ಅದು ಮಲ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಮಣ್ಣಿನ ಒಂದು ಕಣವನ್ನು ಭಕ್ತರು ಗುರುಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೃಂದಾವನವು ಪ್ರತಿದಿನದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮುಂದೆ ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರಗಳು ಮೊಳಗುತ್ತವೆ. ಭಜನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಾದ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಮಣ್ಣಿನ ಕಣವು ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಭಕ್ತಿಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಇದರ ಸಂದೇಶವೇನು?
ಆಧುನಿಕ ಜೀವನ ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತಂತ್ರeನ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಒತ್ತಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಸಮಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅನೇಕರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನಗಳಂತಹ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಬಹುದು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿರಿಯರ ಭಕ್ತಿಪರಂಪರೆ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ಸಂಗ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯಂತಹ ಮಲ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ರಚನೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ ಅದರ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಗುರುಭಕ್ತಿ, ಸ್ಮರಣೆ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಸಂಕೇತ. ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನದಿಂದ ಪವಿತ್ರ ಮೃತ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬೃಂದಾವನ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಗುರುಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾವನೆ.
ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನ ಮಂತ್ರಾಲಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಗುರುಭಕ್ತಿ ಭಕ್ತನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಪವಿತ್ರ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಆ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಬೃಂದಾವನಗಳು ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿರುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ.
ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಕಥೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಮಣ್ಣಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಸ್ಮರಣೆಯ ಕಥೆ. ಇದು ಬೃಂದಾವನದ ಕಥೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಗುರು-ಭಕ್ತರ ನಡುವಿನ ಅಳಿಸಲಾಗದ ನಂಬಿಕೆಯ ಕಥೆ. ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನದಿಂದ ಹೊರಟ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಮಣ್ಣಿನ ಕಣ, ಮತ್ತೊಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬೃಂದಾವನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ, ಅದರ ಮುಂದೆ ಬೆಳಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೀಪವೂ ಒಂದೇ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಸ್ಥಳ ಬದಲಾಗಬಹುದು, ಕಾಲ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ನೆನೆಯುವ ಗುರುಸ್ಮರಣೆ ಭಕ್ತನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಜೀವಂತ.’